Vikingskipshuset: Oslo'da 1.000 Yıllık Viking Gemilerinin Mucizesi

Önemli not: Oslo'nun ikonik Viking Gemi Müzesi (Vikingskipshuset) 2021'den beri kapsamlı yenileme için kapalı. Yeni adı Museum of the Viking Age olacak ve 2027 sonunda yeniden açılması planlanıyor. Şu anda gemiler hassas koruma altında; ziyaret edilemez. Aşağıdaki rehber müze yeniden açıldığında geçerli olacak; Norveç seyahati 2027 sonrası planlayanlar için.

Oslo'nun Bygdøy yarımadasında, Eski Viking Çağı'nın belki de en iyi korunmuş üç gemisi yaklaşık 100 yıldır birlikte sergileniyordu. Oseberg (834), Gokstad (~890), Tune (~900). Üçü de denizde batmış değil; üçü de Norveç'in toprağında, kil bataklıklarında zenginlerinin mezar gemileri olarak gömülmüş. Kıyıya taşınan toprak bu gemileri bin yıl boyunca neredeyse mumyalamış: ahşap çürümemiş, demir oyma süslemeler bozulmamış, hatta gemilerin içindeki yiyecek artıkları ve giysiler korunmuş.

Oseberg: Bir Kraliçenin Mezar Gemisi

1904'te Tønsberg yakınlarında bir çiftçinin tarlasında bulundu. Kazılınca dünya tarihine yeni bir bölüm eklendi: 21,4 metre uzunluğunda, 5,1 metre genişliğinde, 9. yüzyıl başının olağanüstü bir yelkenli gemisi. İçinde iki kadın iskeleti — biri 50, diğeri 80 yaşında. Kraliçe ve hizmetçisi mi, anne ve kızı mı, hâlâ tartışmalı. Genç olanın saçında pamuk olduğu tespit edildi (Asya kökenli — Viking ticaret ağının ne kadar geniş olduğunu gösteriyor).

Geminin pruvası ve kıçı muhteşem oyma süslemelerle bezeli; iç içe geçmiş hayvanlar, yılan figürleri, mitolojik yaratıklar. Ahşap işçiliğinin Viking dönemi zirvesi. Geminin yanında bulunan diğer eserler: 4 dokumacı tezgahı, ipek dokumalar (Bizans'tan), ayakkabılar, pirinç ve gümüş süs eşyaları, hatta bir araba ve iki kızak. Tüm Avrupa Viking arkeolojisi için bu mezar bir referans noktasıdır.

Gokstad ve Tune: Kralların Sefer Gemileri

Gokstad 1880'de bulundu, Oseberg'den daha büyük: 24 metre uzunluğunda, gerçek bir uzun mesafe sefer gemisi. İçinde 60-80 yaşlarında bir adam iskeleti vardı, savaş yaraları taşıyordu — büyük olasılıkla bir kraldı. Geminin yapısı o kadar etkileyici ki 1893'te bir Norveçli kaptan birebir kopyasını yapıp Atlantik'i geçti, New York'a ulaştı. Vikinglerin Atlantik aşma kapasitesini fiilen kanıtlayan deney.

Tune 1867'de bulundu; ilk müzeye taşınan büyük Viking gemisi. Daha hasarlı durumda olduğu için diğerleri kadar bütünsel sergilenmiyor, ama tarihsel olarak çok önemli — modern Viking arkeolojisinin başladığı yer.

Yenilenen Müze Nasıl Olacak

2021'de eski müze kapatıldı çünkü gemiler bulundukları konumda hızla bozulmaya başlıyordu. Eski bina küçüktü, sıcaklık-nem kontrolü yetersizdi, gemilerin etrafındaki vibrasyon (ziyaretçi sayısının artması) ahşaba zarar veriyordu. Yeni müze, eski binanın etrafında inşa ediliyor; eski yapı koruma altına alınıyor, ama yeni galeriler, daha sıkı iklim kontrolü, kalabalık yönetimi sistemi ile gemilere zarar verilmeyecek bir ortam sağlanacak. Açıldığında ziyaretçi kapasitesi muhtemelen sınırlı olacak; rezervasyon zorunlu hâle gelecek.

Yenilemenin maliyeti: yaklaşık 250 milyon €. Norveç hükümetinin müze için yaptığı en büyük yatırım. Bilim insanları sürecin Avrupa'da emsali az olduğunu söylüyor: 1.000 yıllık ahşap eserlerin yer değiştirilmeden, etrafındaki yapı yenilenerek korunması.

Kapalı Olduğu Süreçte Alternatifler

Müze açılana kadar Viking deneyimi yapmak isteyenler için Oslo ve çevresinde alternatifler var:

Historisk Museum (Tarih Müzesi) — şehir merkezinde, Viking Çağı sergi koleksiyonu burada; takılar, silahlar, kayıp gemilerin küçük parçaları. Asıl gemiler olmadan tam Viking ruhu yakalanmıyor ama önemli bir alternatif.

Lofotr Viking Museum — Lofoten Adaları, Borg köyünde, dönemin chieftain longhouse'unun (kabile reisi uzun evi) yeniden inşa edilmiş örneği. Yaz aylarında canlı tarih canlandırması yapılıyor; orijinal teknikleriyle pişen yemekler, geleneksel kıyafetler.

Avaldsnes Vikinggard — Stavanger yakınlarında, Norveç'in ilk birleşmiş kralı Harald Fairhair'in ana yurdu. 9. yüzyıl yapı kompleksinin replikası; daha az turistik.

Bygdøy Yarımadası: Diğer Müzeler

Viking müzesi yenilenirken bile Bygdøy yarımadası bir gün için yeterince mekân sunuyor. Norsk Folkemuseum (Norveç Halk Müzesi) — açık hava müzesi, 160+ tarihi binayı barındırıyor (orijinal stavkirke dahil). Fram Museum — kutup keşif gemisi Fram'in orijinal hâliyle sergilendiği yer; Amundsen ve Nansen'in tarihi seferleri. Kon-Tiki Museum — Thor Heyerdahl'ın 1947'deki sal seferinin orijinal sallarını barındırıyor.

Yarımada Oslo merkezinden 30 nolu otobüs ile 15 dakika; yaz aylarında Aker Brygge'den B10 feribot daha güzel. Tüm müzeler için Oslo Pass alabilirsiniz; 24 saatlik ~62 € olan kart bütün müzelere giriş + toplu taşıma sağlıyor.