Wawel Kalesi Krakov: Polonya Krallarının 500 Yıllık Sarayı

Krakov, Polonya'nın kültür başkentidir; Varşova politik, ama Krakov ruhsal merkezdir. Şehrin Vistül nehri tarafında küçük bir tepe yükselir: Wawel. Üzerinde 11. yüzyıldan beri kraliyet kalesi durur. 500 yıl boyunca (1038-1596) Polonya krallarının ana ikametgahıydı; sonraki yüzyıllarda ulusal sembol olarak kalmaya devam etti. UNESCO 1978'de Krakov'un eski şehri ile birlikte Wawel'i koruma altına aldı — UNESCO Dünya Mirası listesindeki ilk 12 yapıdan biri.

Wawel sıradan bir kale değildir. Polonya'nın siyasi, dini, kültürel kalbi. Polonya krallarının taç giydiği yer; Adam Mickiewicz (Polonya'nın ulusal şairi) ve Frédéric Chopin (kalp olarak; bedeni Paris'te) gibi Polonya'nın en büyük figürlerinin gömüldüğü yer. Polonyalılar Wawel'i ziyaret etmek için yıllarca bekleyen sıradan ailelerden, devlet törenlerine kadar bir tür dini-ulusal hac yeri olarak görür.

Tepenin 1.000 Yıllık Tarihi

Wawel'de yerleşim 50.000 yıl öncesine kadar uzanır (mağaralarda Neolitik kalıntılar bulundu). 8. yüzyılda küçük bir Slav kalesi; 9.-10. yüzyılda Polonya'nın ilk kralları (Mieszko I, Boleslaw I) buraya yerleşti. 1038'te Casimir I başkenti Gniezno'dan Krakov'a (yani Wawel'e) taşıdı. Sonraki 558 yıl boyunca Wawel Polonya'nın hükümet merkezi oldu.

1596'da kraliyet ailesi başkenti Varşova'ya taşıdı (Polonya-Litvanya Birliği'nin coğrafi merkezi olduğu için). Wawel terk edilmedi ama önemini kaybetti. 18. yüzyıl sonunda Polonya bağımsızlığını kaybetti (üç parçaya bölündü), Avusturyalılar Wawel'i askeri kışla olarak kullandı. 19. yüzyıl Romantik akımla "Polonya'nın kalbi" sembolü yeniden canlandı.

1939-1945 II. Dünya Savaşı sırasında Wawel Nazi general Hans Frank'ın merkezi oldu; "General Government" dönemi. Frank Polonya kraliyet eserlerini açgözlü topladı; çoğu sonradan İsviçre ve Almanya'da bulundu, iade edildi. 1945 sonrası restorasyon devam etti; bugün hâlâ küçük restorasyon projeleri yürüyor.

Wawel Katedrali: 700 Yıllık Polonya Mezarlığı

Katedra Wawelska Polonya'nın en önemli kilisesidir. 1320'de gotik tarzla yapımına başlandı; sonraki yüzyıllarda her dönem yeni şapel eklendi (Rönesans, Barok, Neoklasik). Sonuçta 18 farklı şapelden oluşan dini bir komple yapı.

İçeride 15 Polonya kralının mezarı var; 1320-1734 arasında neredeyse her Polonya kralı Wawel'de gömüldü. Yanında ulusal kahramanlar: Tadeusz Kościuszko (1746-1817, ABD ve Polonya bağımsızlık savaşçısı), Józef Piłsudski (1867-1935, Polonya'nın yeniden kurucusu), Adam Mickiewicz (şair). 2010'da Lehistan Cumhurbaşkanı Lech Kaczyński ve eşi Smolensk uçak kazasında öldükten sonra burada gömüldü; tartışmalı bir karardı (uçak kazasının resmi olarak doğrulanmamış sebepleri vardı), ama kabul edildi.

Katedralin Sigismund Şapeli (1517-1533) Avrupa'nın en güzel Rönesans şapellerinden biridir. Mimarı İtalyan Bartolomeo Berrecci; iç dekorasyonu altın yaldızlı. Bu küçük şapel, Polonya'nın 16. yüzyıldaki Avrupa'da kültürel zenginliğinin sembolü.

Katedrale ek olarak Kraliyet Mezar Odası (yer altı, 18. yüzyıl) ve Sigismund Çanı (1520, Polonya'nın en eski büyük çanı, sadece milli bayramlarda çalıyor) görülmesi gereken yerler.

Wawel Sarayı ve Kraliyet Odaları

Wawel Royal Castle 14. yüzyıldan beri kraliyet konutu; bugünkü Rönesans formu 1502-1535 arasında İtalyan mimarlar tarafından yenilendi. Sonradan birkaç kez yandı, restore edildi, II. Dünya Savaşı'nda Frank tarafından kullanıldı. Bugün altı ana sergi alanı içeriyor:

1. Devlet Odaları — kraliyet daireler, taç giyme salonu, devlet portreleri.

2. Özel Daireler — kralların yaşam alanları.

3. Hazine ve Silah Odası — Polonya kraliyet sembolleri, ortaçağ silahları.

4. Kayıp Wawel Sergisi — restorasyon ve dönem değişiklikleri.

5. Doğu Sanatları — 16.-17. yüzyıl Türk halı ve eşya koleksiyonu (savaş ganimetleri ve diplomatik hediyeler — ironik ama Polonya kralları Türk sanatına meraklıydı).

6. Sanat Galerisi — Leonardo da Vinci'nin Lady with an Ermine tablosu (Polonya'nın en kıymetli sanat eseri) buradadır.

Her bir bölüm için ayrı bilet (~7 € her bir). Hepsini kapsayan kombo bilet (~20 €). Yaz aylarında bilet kontingens limiti var; online almak şart.

Wawel Ejderhası: Polonya Halk Mitolojisinin Sembolü

Wawel'in eteğinde küçük bir mağara: Smocza Jama (Ejderha Mağarası). Yerel efsane: 1.000 yıl önce burada büyük bir ejderha yaşardı, koyunları yiyor, halkı korkutuyordu. Krakov'un kralı Krakus, ejderhayı yenecek kişiye kraliçe kızını söz verdi. Genç bir köy çocuğu Skuba (bazı versiyonlarda Smok) bir koyunun içine sülfür dolduruyor, ejderhanın önüne bırakıyor. Ejderha koyunu yiyor, içi yanıyor, susuzluk gidererek Vistül nehrinden o kadar çok su içiyor ki patlıyor.

Mağaraya ziyaretçi açık (~3 €); aşağıya 135 basamakla iniliyor. Çıkışta nehir kıyısında bronz ejderha heykeli (1972) var — saatte birkaç kez ağzından gerçek alev çıkarıyor. Çocuklar için harika; genel olarak nostalji.

Krakov: Wawel\'in Şehri

Wawel tek başına yarım gündür; Krakov şehri 2-3 gün dolu. Diğer önemli yerler: Glowny Rynek (Avrupa'nın en büyük orta çağ pazar meydanı), Sukiennice (Tüccar Loncası, 14. yüzyıl), Mariacki Kilisesi (her saat trompetli melodi çalıyor). Krakov'un eski şehir mahallesi UNESCO listesinde; aynı listede.

Ek olarak Kazimierz mahallesi — eski Yahudi mahallesi. II. Dünya Savaşı öncesi Krakov nüfusunun %25'i Yahudiydi (60.000 kişi); savaşta neredeyse hepsi öldürüldü. Schindler's List filminin asıl mekanları burada (gerçek Schindler Fabrikası bugün müze olarak ziyaret ediliyor — derin bir yer, hassas tarih).