Siena ve Palio: Yarış Atları İçin Yapılmış Bir Meydan

Toskana'nın hemen ortasında, üç tepeden oluşan bir şehir uzanır: Siena. Floransa'nın 70 km güneyinde, Roma'nın 200 km kuzeyinde; ortaçağda Floransa'nın baş rakibi olan, sonra Kara Veba (1348) ile nüfusunun 2/3'ünü kaybedip rakibinden geri kalan, ama bu yüzden kentinin ortaçağ dokusunu olağanüstü iyi koruyabilen bir şehir. Bugün eski şehrinin tamamı UNESCO Dünya Mirası listesinde. Floransa Rönesans'ı doğurduysa, Siena orta çağı dondurdu.

Piazza del Campo: At Yarışı Pisti

Şehrin merkezindeki Piazza del Campo Avrupa'nın en sıra dışı meydanlarındandır. Üç tepenin oluşturduğu vadinin tabanında, deniz kabuğu şeklinde, eğimli (öğle saatlerinde turistler dinlenirken kayar gibi olur). Etrafında 14. yüzyıldan kalma renkli evler, ortasında Palazzo Pubblico (Belediye Sarayı, 1297) ve onun 102 metrelik Torre del Mangia kulesi.

Meydan resmi olarak 1349'da pavajlandı, 1349'da bugünkü hâline geldi. Tek bir nedenle var: Palio. Yılda iki kez (2 Temmuz ve 16 Ağustos) bu meydan yarış pistine dönüşüyor; çevresinden kum dökülüyor, koruma duvarları kaldırılıyor, 50.000 kişi etrafına toplanıyor.

Palio: 700 Yıllık At Yarışı

Palio di Siena Avrupa'nın en eski sürekli devam eden at yarışıdır. 1238'den beri yapıldığı bilinen kayıtlar var; modern formatı 16. yüzyıldan beri aynı. Şehir 17 ayrı contrada'ya (mahalle) bölünmüştür; bunlardan 10'u her yarışa katılır. Her contrada'nın kendi rengi, sembolü, kilisesi, müzesi var. Çocuklar contrada içinde doğar, vaftiz olur, evlenir, gömülür; bu sosyal kimlik aile bağlarından bile güçlü.

Yarış 90 saniye sürer — 3 tur, 1 km. Atlar yarış öncesi günlerde meydanlarda törenle takdim edilir; jokeyleri kendi contrada'larının kilisesinde kutsanır. Yarış sırasında jokey atından düşse bile, atın ipini elinde tutmadan biten at yarışı kazanır — yani at "kendi başına kazanabilir." Bu garip kural Palio'yu eşsiz yapan ayrıntıdan biri.

Kazanmak için strateji: jockeyler birbirleriyle anlaşır, eski rivayetler taşır, rakip atların yolunu keser. Yarış öncesi gizli pazarlıklar, "geçici ittifaklar" Palio'nun parçasıdır. Kazanan contrada'ya 1 yıl boyunca Palio denilen ipek banner verilir; ek olarak ekonomik ödül yok — sadece şeref. Ama o şeref, kazanan contrada'nın yıllar boyu süreceği şenliklerine sebep.

Yarışı izlemek istiyorsanız: meydanın kenarındaki balkonlardan (otelerden, otelerden) izleme bileti 200-700 € arası. Meydanda ayakta yer ücretsiz ama 4 saat önce (öğleden sonra 14:00 gibi) kapatma yapılır, yarış 19:00'da başlar; sıcakta 5 saat ayakta beklemek lazım. Tuvaleti yok, su yok, yorucu ama deneyim eşsiz.

Siena Duomu: Beyaz-Siyah Mermerin Şenliği

Siena Katedrali İtalyan gotik mimarisinin en zengin örneklerinden biri. 1215'te yapımına başlandı; 1264'te bugünkü ana hatlarına ulaştı. Cephesinde dış-iç tarzın çarpıcı zıtlığı: siyah ve beyaz mermerin yatay şeritleri. Bu sıradan bir tasarım değil; Siena'nın efsanevi kuruluş hikâyesini sembolize eder — Romulus ve Remus efsanesinde, Siena'yı kuran iki kişinin atları siyah ve beyazdı.

İçeride: Duccio'nun Maesta'sı (1311) — İtalyan ortaçağ resim sanatının zirve eserlerinden biri (orijinal şu anda bitişikteki müzede), Pisano'nun mermer ambonu (1265-1268) — Toskana mermer heykeltıraşlığının başlangıç noktası, Michelangelo Piccolomini Şapeli'nin heykelleri. Piccolomini Kütüphanesi (1502-1507) duvarları Pinturicchio'nun müthiş freskleriyle kaplı; Papa II. Pius'un yaşamı.

Gözler 1339-1357 arasında kalan zemin mermer mozaiklerine takılır. 56 ayrı panel, çoğu sadece yılda birkaç hafta açıktır (Ağustos sonu - Ekim arası); diğer zamanlarda halı altında saklı tutulur. 14. yüzyılın 16. yüzyıla kadar yapılan bu mozaikler İtalyan sanatının ortaçağdan Rönesansa geçişini gösteriyor.

Mahalleler ve Kilise Müzeleri

Siena'nın 17 contrada'sının her birinin kendi kilisesi ve müzesi vardır. Ziyaretçilere açık olanlar var: Aquila (Kartal), Drago (Ejderha), Onda (Dalga), vs. Her müzede contrada'nın yüzyıllar boyu kazandığı Palio bannerı, yarış kıyafetleri, fotoğraflar. Mahallenin kalbinde olduğunu hissetmek için contrada müzesi ziyareti şart.

Mahalleler arası rekabet yıl boyu sürer. Bir contrada üyesi rakip contrada'nın bir restoranında yemek yemekten kaçınabilir; çocuklar başka mahalleli arkadaşları aileye getirmekten çekinir. Modern iş hayatı bu çizgileri biraz yumuşatmış olsa da Palio dönemlerinde rekabet alenileşir. Turist olarak hangi contrada'da bulunduğunuzu fark etmek için sokakta sallanan bayraklara bakın; her contrada'nın 3 ayrı bayrağı vardır.

Floransa\'dan Günübirlik

Siena'ya en kolay ulaşım Floransa'dan otobüsle. SITA ya da Tiemme firmaları Florena Santa Maria Novella istasyonundan kalkar; 1 saat 15 dakikada Siena Piazza Gramsci'ye ulaşır. ~9 € tek yön. Tren ile de gidilebilir ama Empoli aktarması olduğu için 2 saatten uzun sürer.

Siena tüm gün doludur ama bir gece kalmak şehrin başka bir yüzünü açar. Akşam günübirlikçiler ayrıldıktan sonra Piazza del Campo, restoranlardan açılan piano sesleri, alçak ışıklı taş sokaklar. Otantik akşam yemeği için Trattoria Papei (1830'dan beri, klasik) veya Osteria del Vivivino tavsiye edilir; Toskana yöresel yemekleri (pici cacio e pepe, cinghiale al chianti) ve yerel Chianti şarapları.