Melk Manastırı: Avusturya'nın Tuna Üzerindeki Barok Mücevheri

Tuna nehri Avusturya'da Wachau vadisinden geçer; Avrupa'nın en güzel nehir manzaralarından biri burası. Vadinin batı ucunda, nehrin üzerinde 60 metre yüksekteki bir kayalığın tepesinde sarımtırak dev bir yapı yükselir: Stift Melk — Melk Manastırı. Yaklaşık 1.000 yıllık aktif Benedikten manastırı, ama bugün gördüğümüz hâli 1702-1736 arasında yapılmış barok yenilenme. Avrupa'nın belki de en gösterişli barok dini yapılarından biri; "Avusturya'nın Versailles'ı" denmesi abartı değil.

Manastırı Viyana'dan günübirlik ziyaret eden çoğu kişi, bir kez gördüklerinde "Avrupa barokunun bu kadar yoğunlaşması başka yerde mümkün mü?" diye soruyor. Yanıt: hayır, mümkün değil. Melk, barok süslemenin neredeyse aşırı sınırlarına ulaşan bir mekân. İçinde 6.000 yıllık tarih, 1.800 ders kitabı, 100.000 ciltlik kütüphane.

Manastırın Tarihi: 1089'dan Bugüne

Manastır 1089'da Babenberg ailesinin (Avusturya'nın ilk yöneten hanedanı) bir küçük kalesinin Benedikten keşişlerine bağışlanmasıyla başladı. Sonraki 600 yıl boyunca Wachau vadisinin dini ve kültürel merkezi oldu; ortaçağ Avusturya'sının en zengin entelektüel yapısı. 12. yüzyılda kütüphanesi başlatıldı; bu kütüphane bugün hâlâ aktif. 1683'te II. Viyana Kuşatması sırasında manastır kapılarını mültecilere açtı; köylüler, soylular, hatta zaman zaman askerler buraya sığındı.

17. yüzyıl sonunda manastır maddi açıdan zenginleşmişti ama yapı eskimişti. Başrahip Berthold Dietmayr 1701'de büyük bir karar aldı: tüm yapıyı yıkıp, dönemin en moda akımı olan barokla yeniden inşa etmek. Mimar olarak Jakob Prandtauer'i seçti. 35 yıl süren inşaat sonunda, 1736'da bugünkü Melk ortaya çıktı. Aşırı süslü, aşırı altın, aşırı mermer; ama Avusturya barokunun başyapıtı.

Kilise: Görsel Bir Şok

Manastır turu kilise ile bitiyor — bu kasıtlı; kilise ziyaretin doruk noktası. Kapı açıldığında karşılaştığınız manzara: tepeden tabana altın yaldız, mermer sütunlar, fresklerle kaplı tavanlar, mermer figürlerle dolu bir iç mekân. Ressam Johann Michael Rottmayr'in tavan freskleri (1716-1722) Avusturya barok resminin zirvesi sayılır; toplam 80 metre uzunluğunda kompozisyon.

Kilisenin merkezi sunağı altın yaldızlı, devasa Aziz Petrus ve Aziz Pavlus heykelleri çevreliyor. Sağ ve sol tarafta Aziz Koloman ve Aziz Benedikt'in lahitleri var. Aziz Koloman, Melk'in koruyucusu; 11. yüzyılda hac yolunda öldürülen İrlandalı bir keşiş. Manastıra geldiğinde halk onu vampir sandı; ama mucizeler başlayınca aziz ilan etti. Hâlâ Wachau vadisinin köy efsanelerinde rolü var.

Marmorsaal ve Kütüphane

Kiliseye ek olarak iki ana tören mekânı: Marmorsaal (Mermer Salon) ve Bibliothek (Kütüphane). Mermer Salon devlet ziyaretleri ve resmi açıkış için kullanılıyordu; tavanı Paul Troger'in Pallas Athena yön gösteriyor freski ile, duvarları kırmızı mermerle bezeli. Kraliyet ziyaretlerinde başrahip imparatoru burada ağırlardı.

Daha etkileyici olan ise kütüphane. 100.000 ciltlik koleksiyon, 16 farklı oda, ahşap raflar üzerinde 800 yıllık el yazmaları, ortaçağ minyatürleri, ilk basılan İncil kopyaları. Görkemli ana okuma odasının tavanı yine Troger imzalı: Bilim ve İnanç kompozisyonu. Kütüphanenin her köşesi, raflarındaki en eski kitap, en kutsal el yazması — Avrupa Reformasyon ve Aydınlanma tarihinin merkezi olan koleksiyonlardan biri.

Bahçe ve Kayalığın Üzerinde Yürümek

Manastırın arka tarafında küçük ama özenli bir Stiftsgarten bahçesi vardır. 18. yüzyıl Fransız tarzı simetrik düzen + 19. yüzyıl İngiliz tarzı doğal bahçe. Tuna nehrine ve Wachau vadisine bakar. Bahçenin kuzey köşesinde küçük bir orangerie ve cam köşk var (yaz aylarında konserler düzenleniyor).

Bahçeden manastır duvarları boyunca yürünür; aşağıdaki Tuna ve karşı kıyıdaki bağlar görülüyor. Wachau vadisi şarabıyla ünlüdür; Grüner Veltliner ve Riesling şarapları tüm Avusturya'nın en iyileri sayılır. Manastırın kendi şarap üretimi de var; turu bitirdikten sonra şarap tadımı (~12 €) yapılabilir.

Wachau Vadisi: Manastırın Manzarası

Melk tek başına yarım gündür ama Wachau vadisi tüm bir gün veya hafta sonu doldurabilir. Tuna boyunca 30 km uzunluğunda, UNESCO Dünya Mirası kültürel peyzaj. Önemli kasabalar:

Dürnstein — Aslan Yürekli Richard 1192-1193 arasında bu kalede esir tutuldu. Şirin küçük bir ortaçağ kasabası, kale yıkıntısı tepede.

Krems — Wachau'nun doğu ucundaki şehir, modern sanat müzesi Kunsthalle Krems ve karikatür müzesi.

Spitz — bağ kasabası, "Bin Kova Tepesi" denilen şarap üretim merkezi.

İdeal gezi planı: Sabah trenle Melk'e gel, manastırı ziyaret et. Öğleden sonra Tuna nehri tekne turu (yaz aylarında, ~25 €) ile Krems'e in. Krems'ten Viyana'ya tren. 1 günde Melk + nehir teknesi + Krems üçlemesi yapılır.